Nieuws‎ > ‎

Vergunningen waterkrachtcentrale Bosscherveld eindelijk rond, nu de financiering nog

Geplaatst 14 jun. 2013 04:09 door Peter Scheijgrond

De plannen voor een waterkrachtcentrale bij sluis Bosscherveld worden concreter nu ook Rijkswaterstaat een definitieve watervergunning heeft verleend. De omgevingsvergunning werd reeds in 2011 verleend. Beide vergunningen zijn nodig een SDE+ subsidie aan te kunnen vragen. Het plan is om aan de zuidwestzijde van de sluis in Maastricht twee vijzelturbines te bouwen. Initiatiefnemer van het plan, ir. Meindert Pot van WaterPotentieel, kan met de vergunning eindelijk aan de slag om de financiering rond te krijgen. Maar het is nog lang niet zeker of de benodigde SDE+- subsidie binnengehaald wordt.

Rijkswaterstaat heeft met Vlaanderen en de waterschappen afspraken gemaakt om in tijden van droogte meer water via Zuid Willemsvaart naar de Kempen te leiden. Omdat het bestaande Voedingskanaal te weinig capaciteit heeft, wil Rijkswaterstaat een nieuwe leiding aanleggen. De vijzelturbine vormt, in combinatie met de leiding, een peil regulerend kunstwerk waarmee -en op nauwkeurige wijze - meer water naar de Zuid Willemsvaart wordt geleid.

Met Rijkswaterstaat is afgesproken om binnen een publiek/private entiteit samen te werken zodat het te lozen water (gemiddeld 12 m3/s) met een verval van 3,8 meter nuttig gebruikt wordt. Door met behulp van waterkracht en op ecologisch verantwoorde wijze groene stroom op te wekken was het idee voor een waterkrachtcentrale geboren. Het voor waterkracht beschikbare debiet wordt bepaald door de waterbehoefte benedenstrooms. Deze is primair afhankelijk van de vraag naar water door de scheepvaart, de landbouw en voor natuurbehoud.

Vijzelturbines

De twee vijzelturbines krijgen een vermogen van ca 1 MW. Hiermee worden circa 1.000 huishoudens voorzien van echt groene elektrische stroom. De vijzels staan onder een hoek van 30 graden. Aan de bovenzijde wordt water ingelaten zodat deze gaat draaien en met de aan de bovenzijde geplaatste generator wordt stroom opgewerkt.

De vijzel maakt circa 30 omwentelingen per minuut en heeft een hoog rendement De vijzelturbine is een doorontwikkeling van het bekende Hollandse poldergemaal maar draait in omgekeerde richting. Omdat er een koker om de vijzel zit zal er geen lekkage optreden tussen de vijzel en de goot waarin deze draait. Zowel de vijzel als de koker zullen op een milieuvriendelijke manier worden geproduceerd uit een kunststofcomposiet. Een duurzaam materiaal dat ook geen onderhoud vraagt.

Ook vissen kunnen niet bekneld raken. Mede door het lage toerental van de vijzel dalen eventueel meegevoerde vissen langzaam af en lopen geen schade op. Op basis van visserijkundig onderzoek en uit de praktijk blijkt dat deze vijzelturbines veilig zijn voor

vissen. Vertegenwoordigers van de hengelsport waren aanvankelijk afwachtend, maar hebben uiteindelijk geen beroep aangetekend tegen de watervergunning.

Subsidieaanvraag

Nu de vergunningen rond zijn kan initiatiefnemer Meindert Pot eindelijk aan de slag om SDE+-subsidie binnen te krijgen. “De investering bedraagt ongeveer € 5,5 miljoen, waarvan ca 75% door de omvangrijke en dus dure waterbouwkundige werken wordt bepaald. Ondanks deze bijdrage is het project alleen haalbaar met een subsidie van de overheid. Aanvankelijk was de MEP daarvoor beschikbaar. Op basis daarvan werden de plannen ontwikkeld en uitgewerkt door Witteveen + Bos in de vorm van voorontwerpen en een kostenraming. Begin 2008 kwam het ondernemingsplan in concept gereed met als conclusie dat het project technisch, ecologisch en bestuurlijk haalbaar werd geacht. Door het ontbreken van duidelijkheid over de financiering (inclusief de subsidie voor duurzame energieproductie) konden er geen conclusies worden genomen over financiële haalbaarheid. Toen niet en nu ook nog niet”, aldus Pot.

Pot probeert al sinds 2005 allereerst Rijkswaterstaat en later ook het ministerie van Economische Zaken warm te maken voor het waterkrachtproject. Een vergunning voor de waterkrachtcentrale werd pas in september 2012 afgegeven, terwijl de subsidies voor duurzame energieopwekking de bekende schommelingen kenden: van MEP via SDE (waarin waterkracht aanvankelijk “vergeten” was) naar SDE+, waarin bijvoorbeeld voor waterkracht in 2012 geen subsidie meer beschikbaar was. “Voor 2013 is het totaal budget verhoogd met 1,3 miljard tot 3 miljard. Het aantal categorieën duurzame energieproductie dat in aanmerking komt voor SDE+, is ook vergroot. Maar het is nog onzeker hoe dat uitpakt voor waterkracht. Vanwege de hoge investeringskosten is waterkracht aangewezen op de laatste fase van de openstelling van de SDE+; dat betekent in de praktijk dat er vanaf 1 oktober 2013 SDE+ voor waterkracht kan worden aangevraagd. Vanwege de grote belangstelling voor de SDE+ en het lage subsidieplafond vrees ik dat tegen die tijd het beschikbare budget overtekend zal zijn.

Werkwijze SDE

Daarnaast is de werkwijze voor dergelijke innovatieve projecten niet echt makkelijk, vertelt Pot. Om in aanmerking te komen voor een SDE+-subsidie moet men een omgevingsvergunning en een watervergunning aanvragen. Dat is op zich begrijpelijk, omdat moet kunnen worden uitgegaan van haalbare projecten. Deze vraag leidt er toe dat de bevoegde overheden de vergunningaanvragen ook toetsen op bouwtechnische en constructieve aspecten, waarbij constructietekeningen en berekeningen moeten worden overlegd. Mijns inziens zou een toets op de financiële en bestuurlijke haalbaarheid op bestemmingsplan en milieu voldoende moeten zijn. Op basis van het ingediende plan - in dit geval de tekening voor de welstandscommissie - werd de leges eenzijdig vastgesteld. Er wordt geen rekening gehouden met een benadering van het eerder inschakelen van de markt voor het ontwerp. Maar de markt kan niet benaderd worden als de financiering, inclusief subsidies, niet rond is. Een kip-en-ei-kwestie dus.

Dit leidt er toe dat in de voorbereidingsfase veel kosten moeten worden gemaakt om überhaupt een SDE+ aan te kunnen vragen. Pot: “En daarbij is het geenszins zeker dat die subsidie ook zal worden verleend. Inmiddels heb ik zelf al aardig wat moeten investeren. Tegen de hoogte van de leges ben ik inmiddels in beroep gegaan bij de rechtbank . De eigen inzet in uren kan ik gelukkig voorlopig nog buiten beschouwing laten. Dus vrijwel alles voor eigen rekening en risico. Met dit wisselend SDE beleid en met deze werkwijze wordt het onaantrekkelijk gemaakt om op commerciële basis dergelijke projecten te ontwikkelen. Maar ik geloof in (visveilige) waterkracht en ik hoop dat dit innovatieve project in 2013 een eerlijke kans krijgt op een SDE+ subsidie. Wordt vervolgd.

Comments